ئاگربەستی نێوان واشنتۆن و تاران دەچێتە رۆژانی کۆتایی خۆیەوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە ناکۆکی فراوانتر دەبێت لەسەر لێکدانەوەی یاداشتنامەی لێکتێگەیشتن کە هەردوولا واژۆیان کردووە، لەگەڵ زیادبوونی نائومێدیی گەیشتن بە رێککەوتنێک کە کێشە هەڵپەسێردراوەکان چارەسەر بکات، دیارترینیان گەرووی هورمز و مەلەفی ئەتۆمییە.
لە کاتێکدا تاران هەڵوێستی خۆی لە بارەی یاداشتەکە و هەڵوێستی خۆڕاگری خۆی دەپارێزێت، رەخنەگرانی ئەم رێبازە دەڵێن، بێهەڵوێستی ئێران فشارەکانی سەر وڵات و گەلەکەی و دەوڵەتانی دراوسێی گەورەتر دەکات.
لەلایەکی ترهوه پاکستان بەردەوامە لە هەوڵە دیپلۆماسییەکانی بۆ گەڕاندنەوەی هەردوولا بۆ سەر مێزی دانوستان، ئەمەش لە کاتێکدایە کە بە وتەی شارهزایان، پێشنیاری ئەوە ناکەن کە رێککەوتنێک لە ئارادابێت.
پۆڵ سالم، شرۆڤەکاری کاروباری ئەمهریکا و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست به سکای نیوز عەرەبی راگهیاندووه “ئەو بەڵگەنامەیەی واژۆکراوی نێوان واشنتۆن و تاران رێککەوتنی کۆتایی نەبووە، بەڵکو یاداشتێکی لێکتێگەیشتن بووە کە چەند پرسێکی کراوەی بەجێهێشتووە بۆ دانوستان، کە دیارترینیان کردنەوەی گەرووی هورمز و مەلەفی ئەتۆمییە”.
وتیشى “واشنتۆن پێی وایە رۆڵی ئێران سنووردار بێت بە بەشداریکردن لە پاراستنی گەرووی هورمز، لابردنی تەقەمەنی و دەستەبەرکردنی گەشتە ئاسمانییە سەلامەتەکان، ئێران و عومان دەتوانن بە ئەگەرێکی زۆرەوە بەشداریی لە ئۆپەراسیۆنەکەدا بکەن، بەڵام تاران مافی دیکتەکردنی کەشتیوانی یان کۆنترۆڵکردنی گەرووەکە پێنادرێت”.
بەڵام بەپێی لێکدانەوەی سالم، ئێران پێداگریی لەسەر پاراستنی کۆنتڕۆڵی تەواو و نادیار لەسەر گەرووەکە کرد، هەڵوێستێک لەلایەن ئەمهریکا و وڵاتانی دراوسێیەوە رەتکرایەوە، رادەستکردنی گەرووەکە بە ئێران بەشێک نییە لە یاداشتەکە.
لەبەرانبەردا، نووسەر و شرۆڤەکاری سیاسی ساڵح ئەلقەزوینی دووپاتی دەکاتەوە بەڕاستی هەردوولا گەیشتنە یاداشتێکی لێکتێگەیشتن کە لەلایەن ترەمپ و مەسعود پزیشكیانهوه واژۆکرابوو، کە بە تیشکێکی هیوای زانی کە پێشوازی لێکرا و پشتگیری لێکرا.
ئەو پێی وایە ترەمپ بەهۆی فشارەکانی پەیوەست بە کۆنترۆڵکردنی گەرووی هورمز لەلایەن ئێران و سەروەت و سامانی بلۆككراوى ئێرانەوە نەیتوانیوە پابەندی رێککەوتنەکە بێت.
لای خۆیەوە، سامی ئەلنیسف وەزیری پێشووی راگەیاندنی کوەیت پێی وایە لایەنی ئێرانی بە پشت بەستن بە شەش داواکاریی سازش نەکراو و دیاریکردنی ئەو کەسایەتیانەی کە بە هەڵوێستە توندڕەوەکانیان ناسراون بۆ تیمی دانوستانکار بەرەو توندترکردنی هەڵوێستی خۆی هەنگاو دەنێت.
هەروەها ئەلنیسف هەڵوێستی خۆی بە پرسی پیتاندنەوە دەبەستێتەوە و دەڵێت ئێران پابەند نەبووە بەو ئاستە 3%یەی کە بانگەشەی بۆ بەکارهێنانی ئاشتیانە دەکات و لەبری ئەوە چووەتە 60%، ئەمە جگە لەوەی کە ئاماژەی پێکردووە سەبارەت بە بڕی یۆرانیۆم.
ئەو پێی وایە رەنگە ئەم داتایانە بکەونە چوارچێوەی سیناریۆیەکی ئەگەری کە بە هێرشی ئەمهریکا دەستپێدەکات و دواتر هێرشی ئێرانی و دواتر راگەیاندنی بوونی چەکی ئەتۆمی، هاوکات دان بە سەختی دڵنیابوون لەم سیناریۆیە لە ژێر رۆشنایی ئەو گۆڕاوە زۆرانەدا دەنێت.
ع
