مهودا میدیا-
لە قۆناغێکی نێودەوڵەتیی زۆر هەستیاردا، گەرووی هورمز وەک مەترسیدارترین خاڵی خنکاندن بۆ ئابووری جیهانی سەریهەڵداوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە گرژییەکانی پەیوەست بە ئازادی کەشتیوانی و رۆیشتنی وزە کە پێشتر وێنەی نەبووە. لەگەڵ کەڵەکەبوونی زیانەکان بۆ سەدان ملیار دۆلار و نزیکبوونەوەی کاردانەوەی کە دەتوانێت لە تریلیۆن زیاتر بێت، رەهەندەکانی قەیرانەکە نەک تەنها وەک ململانێیەکی جیۆپۆلەتیکی بەڵکو وەک تاقیکردنەوەیەکی راستەقینە بۆ رێساکانی نەزمی نێودەوڵەتیی و توانای پاراستنی رێڕەوی ئاوی گرنگ خۆیان ئاشکرا دەکەن.
لەو چوارچێوەیەدا، ئەحمەد قەندیل، بەرپرسی یەکەی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە ناوەندی ئەلئەحرام بۆ لێکۆڵینەوە سیاسی و ستراتیژییەکان، خوێندنەوەیەکی شیکاریی ورد پێشکەش دەکات کە رەهەندەکانی رەفتاری ئێران و لقە یاسایی و ئابوورییەکانی و سنووری وەڵامدانەوەی نێودەوڵەتیی بۆ قەیرانێک کە هەڕەشە لە خوێنبەرەکانی ئابووری جیهانیی دەکات، دەکۆڵێتەوە.
ئەحمەد قەندیل دەڵێ کە دۆخی ئێستا رەنگدانەوەی مەیلێکی روونی ئێرانە بۆ “رفاندن و کۆنترۆڵکردنی” رێڕەوێکی کەشتیوانیی گرنگ کە ئابووری جیهانیی بۆ رۆیشتنی وزە پشتی پێ دەبەستێت.
جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەم رەفتارە لە چوارچێوەیەکی فراوانتردا دێت کە پەیوەستە بە بەردەوامبوونی بەرنامە ئەتۆمی و مووشەکییەکانی و بەدواداچوونی فراوانکردنی ناوچەیی و هەوڵدان بۆ زۆرترین داهات لە رێگەی سەپاندنی کرێ لەسەر کەشتیوانی.
ئەو ئاماژە بەوە دەکات کە ئەم پراکتیزانە بە وتەی خۆی نوێنەرایەتی “چەوساندنەوەیەکی یاسایی بێ وێنە” دەکەن، کە ئامانج لێی درێژکردنەوەی کاردانەوەی قەیرانەکە بۆ هەموو ماڵێک لە سەرانسەری جیهاندا بە کاریگەری راستەوخۆی لەسەر وزە و نرخی کاڵاکان.
قەندیل تیشک دەخاتە سەر کۆدەنگییەکی نێودەوڵەتیی کە ئەم کارانە رەتدەکاتەوە، ئەمهریکا و ئەوروپا بە توندی رەتیانکردەوە کرێی کەشتیوانی بسەپێنن و وڵاتانی کەنداو هەڵوێستێکی یەکگرتوویان لەسەر ئەو بابەتە گرتەبەر. بەڵام ئەم رەتکردنەوە ناگۆڕێت بۆ کردەوەی سەربازی راستەوخۆ بەهۆی ترسی پەرەسەندنێکی فراوانتر کە دەتوانێت لێکەوتەی ئابووری توندتری لێبکەوێتەوە.
جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەم دوودڵییە رهنگدانەوەی هاوکێشەیەکی ئاڵۆزە، رەتکردنەوەیەکی سیاسیی و یاسایی یەکلاکەرەوە، کە بە بێتوانایییەکی کردەیی لە سەپاندنی ئازادیی کەشتیوانی بە هێز بەرپەرچ دەدرێتەوە، بۆ ئەوەی دووربکەوێتەوە لە ململانێیەکی ناوچەیی فراوانتر.
ع
