دێرین جەمال
بیست و پێنجی ئەیلوول تەنها بەروارێک نییە لە رۆژژمێردا، بەڵکوو دەستپێکی وەرزی بەخشین و دروستکردنی داهاتووی نەوەیەکی نوێیە. لەگەڵ کردنەوەی دەرگای قوتابخانەکاندا، گەشتێکی نوێ بۆ وشیارکردنەوە و راهێنانی مێشکەکان دەستپێدەکات. پەروەردەکردن تەنها ناکەوێتە سەر شانی مامۆستا یان قوتابخانە، بەڵکوو ئەرکێکی هاوبەش و هاوسەنگیی نێوان خێزان و قوتابخانە و خودی خوێندکارە، تا پێکەوە بتوانین تۆوی تێگەیشتن و سەرکەوتن لە مێشکی منداڵەکانماندا بچێنین.
لەم هاوکێشەیەدا، خێزان بنەمای یەکەم و هێزی سەرەکیی رێڕەوەکەیە. ماڵەوە دەبێت بێتە شوێنێک بۆ بەخشینی ئارامی و دروستکردنی ژینگەیەکی گونجاو کە تێیدا منداڵ هەست بە پشتگیری بکات. ئەرکی دایک و باوکان تەنها کڕینی پێداویستیی خوێندن نییە، بەڵکوو گوێگرتنی بەردەوام لە خەم و کێشەکانی منداڵ و دروستکردنی پەیوەندییەکی بەهێز لەگەڵ مامۆستاکاندا هەنگاوی یەکەمە بۆ پاراستنی ئاستی خوێندن و دەروونیی منداڵەکە. لەلایەکی ترەوە، مامۆستا تەنها گوێزەرەوەی وانەکان نییە، بەڵکوو رێنیشاندەر و خەمخۆرێکە کە بە میهرەبانی و دادپەروەرییەوە مامەڵە لەگەڵ جیاوازیی توانای خوێندکارەکاندا دەکات و پۆل دەکاتە مەیدانێک بۆ گەشەدانی بیرکردنەوەی ئازاد و پرسیارکردن. خوێندکاریش وەک کۆڵەکە و بنەمای سەرەکی، بەرپرسیارێتیی رێزگرتن لە یاساکانی قوتابخانە، هەوڵدان بۆ فێربوون و پاراستنی ژینگەی خوێندنی دەکەوێتە سەرشان.
پەروەردەکردنی تاکێکی بەسوود بۆ کۆمەڵگە لە نمرەی بەرزەوە دەستپێناکات، بەڵکوو لە چاندنی کۆمەڵێک بەهای رەوشتی و مرۆڤایەتییەوە سەرچاوە دەگرێت. کاتێک منداڵ لە ماڵ و قوتابخانەدا فێری بەرپرسیارێتیی کۆمەڵایەتی، رێزگرتن لە مافی ئەوانی تر، پاراستنی ژینگە و کارکردنی بە کۆمەڵ دەبێت، رێک لەوێوە تاکێکی بەسوود بۆ پاشەڕۆژی وڵات دروستدەبێت. فێرکردنی خوێندکار بۆ ئەوەی بپرسێت و شیبکاتەوە نەک تەنها وانەکان لەبەر بکات، بنەمای دروستبوونی کۆمەڵگەیەکی پێشکەوتوو و بەئاگایە.
لەم سەردەمەدا کە بەشێک لە وانەکان یان گرووپەکانی خوێندن کەوتوونەتە سەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و جیهانی دیجیتاڵی، دوورخستنەوەی تەواوەتیی خوێندکار لە تەکنەلۆژیا ئاسان و دروست نییە. رێگەی راست ئەوەیە کە لە بری رێگریی کوێرانە، هۆشیاریی بەکارهێنانیان پێبدرێت. دەکرێت ئامرازی پەیوەندیی تایبەت بە خوێندن لە جیهانی تۆڕە گشتییەکان جیابکرێتەوە و بەکارهێنانی مۆبایل و ئینتەرنێت لەسەر بنەمای ئامانجدارکردن بێت. روونکردنەوەی زیانەکانی کات بەفیڕۆدان و دانانی سنوور بۆ کاتی بەکارهێنانی شاشە لەلایەن خێزانەوە، یارمەتی خوێندکار دەدات تەکنەلۆژیا وەک ئامرازێکی فێربوون بەکاربهێنێت نەک هۆکارێک بۆ دوورکەوتنەوە لە ژیانی راستەقینە.
رێکخستنی کات کلیلی سەرەکیی سەرکەوتن و پاراستنی هاوسەنگیی دەروونییە. کاتێک خوێندکار فێردەبێت خشتەیەکی رێکخراو بۆ خەوتن، خوێندنەوە، یاری و پشوودان دابنێت، ماندووبوونی کەمتری تووش دەبێت. دابەشکردنی ئەرکەکان بەپێی گرنگی، بەکارهێنانی پشووی کورت لە نێوان وانەکاندا بۆ نوێکردنەوەی توانای مێشک و دوورکەوتنەوە لە ئامێرە ئەلیکترۆنییەکان لە کاتی وانەخوێندندا، یارمەتیدەرێکی گەورەن بۆ ئەوەی خوێندکار بە کەمترین ماندووبوون باشترین ئەنجام بەدەستبهێنێت. پێکەوە کارکردنی خێزان و مامۆستا و خوێندکار، زامنی دروستکردنی ساڵێکی پڕ لە دەستکەوت و پەروەردەیەکی بەهێزە.
خ.غ
