دێرین جەمال
جەژنە ئایینی و نەتەوەییەکان هەمیشە وەک وێستگەیەک بۆ نوێکردنەوەی شادی، تەبایی و بەهێزکردنی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان سەیر دەکرێن. لەم بۆنانەدا، بازاڕەکان دەبنە چەقی جووڵەی ئابووری و ماڵەکانیش پڕدەبن لە ئامادەکاری بۆ پێشوازی لەم میوانە ئازیزانە، بەڵام لە راستییەکی مەیدانیدا، زۆرجار بەهۆی گۆڕانکارییە ئابوورییەکان و ناجێگیریی داهاتەوە، ئەم کەشە شادە رووبەڕووی جۆرێک لە ساردی و دڵەڕاوکێ دەبێتەوە، کە تێیدا خێزانەکان خۆیان لەنێوان دابینکردنی پێداویستییە سەرەکییەکان و هێشتنەوەی شکۆی جەژندا دەبیننەوە.
کێشەی هێزی کڕین و واقیعی بازاڕ
کاتێک بە شەقام و بازاڕەکانی شاردا تێدەپەڕین، سستیی جووڵەی کڕین و فرۆشتن بەڕوونی بەدی دەکرێت. ئەم دۆخە تەنها پەیوەست نییە بە لایەنێکی دیاریکراوەوە، بەڵکو دەرەنجامی زنجیرەیەک هۆکاری ئابووریی ئاڵۆزە. لە لایەکەوە، سیستمی دارایی و پرسی شایستە داراییەکانی فەرمانبەران بەهۆی قەیرانە گشتییەکانەوە تووشی سستی بووە، لە لایەکی تریشەوە، بازاڕ خۆی بەدەست گرانیی نرخی کاڵاکان و ئاڵۆزیی هاوردەکردنەوە دەناڵێنێت.
ئەم هاوکێشەیە وایکردووە کە هاوڵاتییەک یان فەرمانبەرێک، لەبری بیرکردنەوە لە نوێکردنەوەی کەلوپەلی ماڵ و کڕینی جلی نوێ بۆ منداڵەکانی، تەنها جەخت لەسەر بەڕێکردنی رۆژانی جەژن بە کەمترین تێچوو بکاتەوە.
حەسرەتی سوننەتێک کە لە دەست دەچێت
جەژنی قوربان تایبەتمەندییەکی رۆحی و مرۆیی بەرزی هەیە، کە ئەویش سوننەتی قوربانیکردنە. ئەم عیبادەتە مەزنە کە ساڵی تەنها یەکجار دێتە رێی بڕواداران، دەرفەتێکی زێڕینە بۆ نزیکبوونەوە لە خودا و هاوکاریکردنی هەژاران و لێقەوماوان. خەڵکی نیشتمانی ئێمە لەسەر بنەمای بەخشندەیی و چاکەکاری پەروەردە بوون، دڵیان لێدەدات بۆ ئەوەی بەشداربن لەم خێرە گەورەیەدا، گۆشتی قوربانی بگەیەننە دەستی ئەو بێبەش و لێقەوماوانەی کە چاویان لەم رۆژانەیە.
بەڵام واقیعی تاڵی بێمووچەیی یان دواکەوتنی، بەربەستێکی گەورە لەنێوان مرۆڤی بڕوادار و ئاواتە رۆحییەکانیدا دروست دەکات. کاتێک فەرمانبەرێک یان کاسبکارێک نازانێت کەی مووچەکەی وەردەگرێت، یان کاتێک سەرجەم داهاتەکەی تەنها بەشێوەی قەرزدانەوەی دوکان و بازاڕەکان دەڕوات، چۆن دەتوانێت نرخی ئاژەڵێکی قوربانی دابین بکات؟ ئەم بێبەشبوونە ناچارییە، جۆرێک لە حەسرەت و دڵشکان لە ناخی تاکەکاندا دروست دەکات، چونکە دەبینن دەرفەتی بەدەستهێنانی ئەو خێرە گەورەیەیان لەدەست دەچێت، تەنها لەبەرئەوەی مافی سەرەتایی خۆیان لە کاتی خۆیدا پێ نەدراوە.
هاوسەنگی لە بەرپرسیارێتیدا: ئەرکی کێیە؟
بۆ تێگەیشتن لەم دۆخە و دۆزینەوەی رێگەچارە، ناكرێت تەنها لایەنێکی دیاریکراو تۆمەتبار بکرێت، چونکە قەیرانی ئابووری، رەهەندی ناوخۆیی و دەرەکی هەیە:
لایەنی کارگێڕی و بڕیاربدەران: ئەرکی سەرەکی بریتییە لە هەوڵدان بۆ رێکخستنەوەی سیستمی داهات، شەفافییەت لە دابەشکردنی مووچە لە کاتی گونجاودا و دۆزینەوەی میکانیزمی جێگیر بۆ پاراستنی بژێوی گشتی، بەڵام دەبێت ئەو ئاستەنگە دارایی و دەرەکییانەش رەچاو بکرێن کە زۆرجار لە دەرەوەی دەسەڵاتی پلانە ناوخۆییەکاندایە.
کۆمەڵگە و بازرگانان
پێویستی بە هاوسۆزییەکی زیاتر هەیە. چاوچنۆکی نەکردن لە دیاریکردنی نرخەکان و رەچاوکردنی دۆخی دارایی خەڵک لە لایەن کاسبکاران و خاوەن ئاژەڵەکانەوە، دەکرێت باری سەرشانی خێزانەکان سووک بکات. تاک و خێزان پێویستە لەسەر بنەمای رێکخستنی بودجە و دوورکەوتنەوە لە خەرجیی ناپێویست مامەڵە لەگەڵ جەژندا بکەن.
لەکۆتاییدا:
ئەوەی لەم رۆژانەدا دەگوزەرێت، تەنها قەیرانێکی دارایی نییە، بەڵکو تاقیکردنەوەیەکی سەختە بۆ پاراستنی بەها کۆمەڵایەتی و ئایینییەکانمان. مرۆڤی ئێمە شایستەی ژیانێکی شەرەفمەندانەیە کە تێیدا بتوانێت بەبێ دڵەڕاوکێ پێشوازی لە جەژن بکات و سوننەتە ئایینییەکانی بەجێهێنێت.
چارەسەرکردنی دۆخی سستیی بازاڕ و گەڕاندنەوەی شادی بۆ ناو ماڵەکان، پێویستی بە تێگەیشتنێکی هاوبەش و هاوکاریی جددی هەیە، چ لە لایەکەوە لە رێگەی هەوڵی جدیی لایەنە بەرپرسەکان بۆ جێگیرکردنی ئابووری و لەلایەکی تریشەوە لەنێوان خودی تاکەکانی کۆمەڵگادا بۆ بڵاوکردنەوەی میهرەبانی، هاوسۆزی و دەستگرتنی یەکتر لەم بارودۆخەدا.
خ.غ
