هیوا محەمەد
دیالۆگ، دانوستاندن دێنێتە پێش، واتا دوای گفتوگۆی چڕ لەسەر چەند بابەتێک، ئیتر مەرجەکانی رێککەوتن دێنە بەرباس، ئەوەی وەریدەگریت و بەدەستی دێنیت، بەرانبەریش بەهەمان شت دەیەوێت ئەوەی خۆی پێویستی پێیەتی بەدەستی بێنێت، جا لێرەدا هەردوولا، زیرەکیی خۆیان بەکاردێنن بۆ بەدەستهێنانی هەرچی زیاتری دەستکەوت.
دیالۆگ باشترین رێگەی چارەسەر بووە لای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، ئەمە وەک میراتێکی حاشاهەڵنەگری رابەری حزبەکە، سەرۆک مام جەلال ماوەتەوە.
لەپای ئەم سیاسەتە، لە زۆر قۆناغدا یەکێتی سەرکەوتنی بەدەستهێناوە بۆ خۆی و نەتەوەکەی، ئەگەر (مفاوەزاتی) 1984 لەگەڵ حکومەتی عیراقی ئەوکات سەریبگرتایە، ئەوا نە هەڵەبجە کیمیاباران دەکرا و نە ئەنفالیش دەکراین! ئەمە ئەو سیاسەتەیە کە یەکێتی دەیویست هەرچی کەمتر تووشی زیان بین ئەگەر کەمیش بە دەستبێنین، بەڵام بەداخەوە دوژمنانی خۆیی و دەرەکیش نەیانهێشت سەربگرێت تا کورد و رەوتەکەی بەرەو دواوە بەرێت و زیانی پێبگەیەنێت.
دوا سەردانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان، بافڵ تاڵەبانی و وەفدی باڵای هاوڕێی لە سەرکردایەتی یەکێتی، بۆ ئێرانی هاوسێ، درێژەدانە بە سیاسەتی دیپلۆماسی و دیالۆگی یەکێتی، کە لە زۆر قۆناغدا لە سوودی گشتیی خەڵک بووە.
لەو روانگەیەوە کە کۆماری ئیسلامی ئێران، سنوورێکی درێژی بە هەرێمی کوردستانەوە هەیە و زۆربەشی دەکەوێتە ژێر ئیدارە و دەسەڵاتی یەکێتییەوە، بەتایبەت لە رووی ئەمنییەوە، ئەوا بۆ هەردوولا گرنگە چەندە زیاتر پەیوەندییەکان و هاوکارییەکان پتەو بکرێن.
هەر وڵاتێک کاروباری ناوخۆیی خۆی هەیە و خۆی بەڕێوەیدەبات، پەیوەندیی نێوان دوو وڵات، کاری بە دۆخی ناوخۆی وڵاتەکەوە نییە، بۆ نموونە عیراق و سوریا، بە گۆڕینی سیستم و حکومڕانییەکانیش، پەیوەندییەکانیان وەک دوو وڵات هەر بەردەوامە.
ئەوەی کە پەیوەستە بە ئێمەوە بۆ ئێران، پاراستنی دۆخی ئەمنی و پەرەپێدانی ئاڵوگۆڕی بازرگانی و هاوکارییکردنی یەکترییە لەهەموو ئەو بوارانەدا کە پێویستمان پێیانە، جا لە بواری وزە بێت یان کەلوپەل و خۆراک.
ئێمە هەرێم بەڕێوەدەبەین لە چوارچێوەی عیراقی فیدراڵدا، بەغدا پەیوەندیی لەگەڵ ئێران هەیە و لە ئاستێکی باشدایە، ئێمەش لە بەغدا بەشدارین لە حکومڕانیی و پەرلەماندا، واتا بەشدار دەبین لە کێشانی نەخشەی سیاسیی عیراقیشدا، بۆیە پتەوکردنی پەیوەندیمان لەگەڵ ئێران، لەناو بازنەی سیاسەتی گشتیی عیراقدایە.
زۆر دەمێکە ئەم سنوورەی ژێر دەسەڵاتی یەکێتی کە لەگەڵ ئێران هەیەتی، پارێزراوە، چونکە یەکێتی ویستویەتی دۆستەکانی لەدەستنەدات، بەمەش خزمەت بە خەڵکی هەرێم دەکات.
سەرکردایەتی ژیر، ئەوانەن کە پەیوەندییەکانی وڵاتەکەیان لەگەڵ دراوسێکانیان بە پلەی یەکەم، دەپارێزن، تا کەشێکی ئارام بۆ خەڵکەکەیان دابینبکەن و بووژانەوەی ئابووریی بکەوێتە بازاڕەکانیانەوە، ئیتر ئەمەیە خزمەتکردنی خەڵک و هێنانەکایەی بەرژەوەندیی هاوبەش لەگەڵ دراوسێکانمان.
کۆماری ئیسلامیی ئێران، هەر لە سەرەتای دامەزراندنییەوە، پەناگای ئێمە بووە وەک (کوردی عیراق)، لە هەموو ئەو نەهامەتی و کارەساتانەدا کە لەلایەن رژێمی بەعس بەسەرماندا هاتووە، ئیدی ئەمە بۆ ئێمە بناغەی تێڕوانینمانە بۆ ئێستای ئێران و حکومڕانییەکەی، ئێستاش کە ئەوان لە جەنگێکی سەختدان، خەڵکەکەیان پێویستی بە هەرێمی کوردستانە بۆ فراوانکردنی ئاڵوگۆڕی ئابووری و گەڕانەوەی بووژانەوەی بازاڕەکانیان، تا کاریگەریی دۆخی جەنگ لەسەریان کەمتر بێتەوە.
ئەم سەردانە گرنگەی سەرۆک بافڵ تاڵەبانی و هاوڕێکانی، دەکرێت چاوەڕێی ئەنجامی باشی لێبکرێت، بەو پێیەی لەگەڵ زۆرترین و گرنگترین پێگەکانی دەسەڵاتی ئەو وڵاتەدا گفتوگۆ کراوە و دەبێت لەسەر زۆر خاڵێش رێککەوتن کرابێت، چونکە کێشەیەکی گەورە لە نێوانماندا نییە و نزیکیمان لەیەکەوە و هاوسنوورییمان، هانماندەدات کە رێگەی دیپلۆماسی و دانوستاندن و ئاڵوگۆڕی بەرژەوەندییەکان درێژە پێبدەین.
دەکرێت بڵێین، ئەم سەردانە لە بەرژەوەندیی خەڵکی هەرێم و عیراقە بە گشتی، هەر بۆیە واچاوەڕوان دەکرێت هەر کوردێکی دڵسۆز بە خاک و خەڵکەکەی، هەر عیراقییەکی دیکەی دەرەوەی هەرێم، بە هاوڵاتی و سیاسەتمەدارەکانیشەوە، هاوپشتیی هەنگاوەکانی دواتری یەکێتی بکەن بۆ باشتربوونی پەیوەندییەکان لەگەڵ ئێران و هەموو وڵاتانی دراوسێ.
ر.س
