مهودا میدیا-
دوایین داتاکان دەریدەخەن کە ئابووری ژاپۆن بەردەوامە لە تۆمارکردنی ئەدای بازرگانی بەهێز، ئەمەش بەهۆی زەبری هەناردەکردن و گەشەسەندنی خواستی جیهانییەوەیە، سەرەڕای ئەوەی ژینگەیەکی نێودەوڵەتیی تادێت نادیارتر دەبێت.
ئەم خۆڕاگرییە رواڵەتییە رەنگدانەوەی توانایەکی سەرنجڕاکێشە بۆ گونجاندن، بەڵام ناهاوسەنگییە بنەڕەتییەکانی پەیوەست بە بەرزبوونەوەی تێچووی هاوردەکردن و بازاڕە ناجێگیرەکانی وزە دەمامک دەکات.
پێشهاتە جیۆپۆلیتیکییەکان، بەتایبەتی گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، فشارێکی زیاتر دەخاتە سەر دووەم گەورەترین ئابووری ئاسیا، بە لەبەرچاوگرتنی پشتبەستنی پێکهاتەیی بە هاوردەکردنی نەوت، لەگەڵ زیادبوونی مەترسییەکان بۆ زنجیرەکانی دابینکردن و رێگا گرنگەکانی کەشتیوانی، کۆمپانیا ژاپۆنییەکان رووبەڕووی ئاستەنگە گەشەسەندووەکان دەبنەوە، لەوانە بەرزبوونەوەی تێچووی بەرهەمهێنان و دابەزینی رێژەی قازانج.
ئەم هۆکارانە کردەوەیەکی هاوسەنگی ناسکی بە داڕێژەرانی سیاسەتی دراو دەخەنەڕوو، کۆنتڕۆڵکردنی هەڵاوسانی دەرەکی لە هەمان کاتدا پاراستنی گەشەی ئابووری. لە کاتێکدا بانکی ناوەندی رێبازی وریاانەی خۆی دەپارێزێت، سیناریۆی ئاڵۆزتر سەرهەڵدەدەن، کە ئەگەری هەیە ئابووری ژاپۆن پاڵ بنێتە قۆناغێکەوە کە فشارەکانی پاشەکشە لەگەڵ خێرابوونی نرخەکاندا یەکدەگرنەوە.
بهپێى راپۆرتێکى ۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ “هەناردە و هاوردەی ژاپۆن لە مانگی ئاداردا بەردەوام بوو لە بەرزبوونەوە، هەرچەندە ئاسۆی مانگەکانی داهاتوو بەهۆی ململانێکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە تا ئێستا نادیارە”.
داتاکانی حکومەت کە ئەمڕۆ چوارشەممە بڵاوکراونەتەوە دەریانخستووە کە هەناردەکردن لە مانگی ئاداردا بە بەراورد بە هەمان ماوەی ساڵی رابردوو بە رێژەی 11.7% زیادیکردووە.
ئەمەش حەوتەمین مانگی لەسەریەک بوو کە قازانجەکان بەدەستدەهێنن، کە هەردوو زیادبوونی ٤.٠%ی مانگی شوبات و پێشبینی بەرزبوونەوەی لەسەدا ١١ی تێپەڕاند لە راپرسییەکدا کە لەلایەن کۆمپانیای LSEG کە کۆمپانیایەکی داتا ئابوورییە ئەنجامدراوە.
هاوردەکردن بەڕێژەی 10.9% زیادیکردووە، کە کەمێک زیاترە لە زیادبوونی 10.3% لە مانگی شوباتدا.
بەڵام بەگوێرەی راپۆرتەکە، ئاسۆی بازرگانیی وڵاتەکە تا ئێستا نادیارە بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە شەڕی ئێران و ئهمهریكا لە کۆتایی مانگی شوباتەوە دەستیپێکردووە و زۆرێک لەو کەشتیانەی لە مانگی ئاداردا گەیشتوون، پێشتر بەر لە دەستپێکردنی شەڕ و پێکدادانەکان رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیان بەجێهێشتبوو.
ژاپۆن زۆرینەی رەهای نەوتەکەی پشت بە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەبەستێت و بەرەوڕووی پچڕانی هێڵەکانی کەشتیوانی کە بە گەرووی هورمزەوە بەستراوەتەوە، کە رێڕەوێکی سەرەکی ئاوییە و بەهۆی ململانێکانەوە بە شێوەیەکی کاریگەر داخراوە.
پچڕانی ڕۆیشتنی وزە و کاڵا سەرەکییەکانی تر قازانجی کۆمپانیاکان دەشێوێنێت، چونکە کەمیی تێچوونەکان بۆ کۆمپانیا ژاپۆنییەکان بەرز دەکاتەوە، ئەمەش دەتوانێت کاریگەری نەرێنی لەسەر بوژانەوەی ئابووری وڵاتەکە هەبێت.
هەروەها بەرزبوونەوەی نرخی وزە هەڕەشەی خێراکردنی هەڵاوسانی گشتیی دەکات، لە کاتێکدا خواست لەسەر دۆلار وەک پەناگەیەکی سەلامەت، یەنی لاواز کردووە، ئەمەش پارەی هاوردەکردنی ژاپۆنی زیاتری زیادکردووە.
ع
