مهودا میدیا-
جیهان لە لێواردایە و خۆی بۆ “نەوەی سێیەم”ی تووشبوون بە ڤایرۆسی هانتا ئامادە دەکات، ئەمەش لەکاتێکدایە هۆشدارییەکانی پسپۆڕان کە لە رۆژانی داهاتوودا ڤایرۆسەکە لە سەرنشینانی کەشتی گەشتیاری MV Hondus بۆ خەڵکی دەرەوەی کەشتییەکە بڵاودەبێتەوە.
تا ئێستا هیچ حاڵەتێکی پشتڕاستکراوە لەو کەسانەدا تۆمار نەکراوە کە لەناو کەشتییەکەدا نهبوون، واتە هیچ بەڵگەیەک نییە کە ڤایرۆسەکە لە دەرەوەی کەشتییە گەشتیارییەکە بڵاوبێتەوە.
بەڵام نیگەرانییەکان زیادیان کردووە دوای ئەوەی حاڵەتێکی بەرکەوتن لە شاری بریتانی باکووری رۆژئاوای فەرەنسا رۆژی سێشەممە رەوانەی نەخۆشخانە کرا بۆ ئەوەی پشکنینی زیاتری بۆ بکرێت.
ئەو حاڵەتە لە شارۆچکەی کۆنکارنۆ لە بەشی فینیستێر ناسێندرا، پێش ئەوەی بگوازرێتەوە بۆ نەخۆشخانەی زانکۆ لە شاری ڕێنس.
سەرۆکی شارەوانی کوینتین لی گایلارد وتی “تا ئێستا ئەمە تەنها حاڵەتێکی بەرکەوتنی کەسێکە کە تووشی ڤایرۆسهكه بووە، پێویست بە ترس و دڵەڕاوکێ ناکات، ئێمە باس لە یەک حاڵەت دەکەین کە کۆنتڕۆڵ کراوە”.
ماوەی درێژخایەنی کڕێوەی ڤایرۆسهكه نیگەرانی لەسەر ئەگەری گواستنەوەی ئەو سەرنشینانە دروست دەکات کە لە 24ی نیساندا لە کەشتییەکە دابەزیون، پێش ئەوەی پەتاکە دەستنیشان بکرێت، بەپێی وتەی دکتۆر ستیڤن کوای، هەموو هەوکردنەکانی “نەوەی دووەم”- ئەوانەی کە نیشانەکانیان دەرکەوتووە دوای بەرکەوتنیان لەگەڵ گومانلێکراو “نەخۆشی سفر”، لیۆ شیلبرۆدی هۆڵەندی تەمەن 70 ساڵ- بە تێکڕا 22 ڕۆژی خایاندووە بۆ ئەوەی نیشانەکانیان دەربکەوێت.
کوای ئاماژەی بەوەشکردووە، تووشبوون بە “نەوەی سێیەم”، واتە گواستنەوە لە سەرنشینانی کەشتییەکانەوە بۆ کەسانی دیکە، دەکرێت هەر لە 19ى ئایارەوە دەست بە دەرکەوتن بکات.
تا ئێستا سێ کەس دوای گەشتەکە گیانیانلەدەستداوە کە بریتین لە لیۆ شیلبرۆد و میریامی هاوسەری تەمەن 69 ساڵ و ژنێکی ئەڵمانی. دوو کەسی دیکە پشکنینی ڤایرۆسهكهیان بۆ کراوە.
ئەمەش لە کاتێکدایە، تێدرۆس ئەدهانۆم، بەڕێوەبەری گشتیی رێکخراوی تەندروستی جیهانیی جەختی لەوە کردەوە کە “هێشتا کارەکان تەواو نەبوون” لە کۆنتڕۆڵکردنی ڤایرۆسی هاتنا، ئەوەش دوای ئەو چۆڵکردنانەی کە لە چەند رۆژی رابردوودا روویاندا.
لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانی هاوبەشدا لە مەدرید لەگەڵ پێدرۆ سانچێز، سەرۆکوەزیرانی ئیسپانیا، وتی “هیچ ئاماژەیەک نییە بۆ ئەوەی رووبەڕووی سەرەتای بڵاوبوونەوەی بەرفراوان، بەڵام رەنگە دۆخەکە بگۆڕێت، لەگەڵ ماوەی درێژخایەنی کڕێوە، دەتوانین لە هەفتەکانی داهاتوودا حاڵەتی زیاتر ببینین. ئاماژەی بەوەشکرد، بەهۆی بەرزی ئاستی بەرکەوتنی سەرنشینانی سەرنشینەکان پێش پشتڕاستکردنەوەی تووشبوونەکە، جیهان دەتوانێت حاڵەتی زیاتر ببینێت”.
لە بڵاوبوونەوەی پێشووی جۆری هانتاڤایرۆسی ئەندێس لە ئەرجەنتین کە تاکە جۆری ناسراوە کە توانای گواستنەوەی لە مرۆڤەوە بۆ مرۆڤ هەیە، ماوەی کڕێوە لە نێوان 22 بۆ 28 رۆژدا بووە.
کوای دەڵێت “ئێستا 10 حاڵەتی تووشبوونمان هەیە، لەنێویاندا نەخۆشێک کە پێدەچێت یەکەم حاڵەت بێت، هەروەها نۆ حاڵەتی گواستنەوەی مرۆڤ بۆ مرۆڤ”، ئاماژەی بەوەشکرد، 19ی ئایار “بەروارێکی گرنگ دەبێت بۆ چاودێریکردن”.
ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەگەر لە دوای ئەو بەروارەوە تووشبوونەکان بەردەوام دەربکەون، ئەوە دەتوانێت بە مانای گواستنەوە بۆ “نەوەی سێیەم” بێت.
پێش ئەوەی پەتاکە بدۆزرێتەوە، لە 24 ی نیساندا 29 سەرنشین لە کەشتییەکە لە کەشتیی سانت هێلێنا دابەزین، کە کۆتایی هاتنی قۆناغی یەکەمی گەشتەکە بوو.
ع
