کاروان ئەنوەر
لە ناوەڕاستی گۆی زەویدا بووین، لە وڵاتی ئۆگەندا، لەسەر هێڵی یەكسانی، قاچی چەپم لە باكووری زەوی بوو، قاچی راستم لە باشوور، دوو میدیاكاری وڵاتی ئۆگەنداش هاوڕێی گەشتەكەمان بوون: (حمزە-هەمزە، جۆزیف-یوسف” یەكیان كریستیان بوو، ئەوی تریان مسوڵمان”).
من باسی ئەو هێڵەم بۆ دەكردن كە لەسەری وەستابووین، هێڵی یەكسانی واتە كەمەربەند و ناوقەدی گۆی زەوی، وتم باكووری زەوی لە باشوورەكەی دەوڵەمەندترە، كەشوهەوای لەبارترە، خەڵكەكەی جوانترن، لەم بەشەیدا (كە پێی چەپم لە باكور دانابوو) نان ئاسانتر پەیدا دەكرێت، بەڵام لەم بەشەی تردا كە قاچی راستم دانابوو، نان زۆر گران دەستدەكەوێت. بۆ نموونە ئێمەی كورد لە باكوورین، بەڵام جیاواز لە باكووریوەكان وشەی (نان) لە بری (خۆراك، داهات و ژەم) بەكاردەهێنین، بۆیە وشەی نان و بابەتە لێچووەكانی زۆرترین بەكارهێنانیان لە زمانەكەماندا هەیە، من هەوڵدەدەم لە 500 وشەدا لە بیرۆكەی نان و ناندان و نانخواردن بگەین و ئەوەی لەنێوان من و ئەو دوو مرۆڤەی باشووردا روویدا بیكەینە دەستپێكی باسەكەمان:
هەمزە وتی نان لای ئێوە لە باكوور چۆن پەیدا دەكرێت و چۆن دەخورێت؟ من وتم ئێمە لە كولتوورماندا سێ ژەم نانخواردن لە رۆژێكدا هەیە و ئیتر شێوازی خواردنەكان و كاتەكانم بۆ باسكردن، بەڵام تەماشام كرد ئەم دوو رۆژنامەنووسە بە حەپەساوی لێم دەڕوانن، وەك نوكتەیەك باوەڕ بە قسەكانم ناكەن، جۆزیف وتی یانی هەموو رۆژێك سێ جار نان دەخۆن؟ بەڵێ؟ ئەی چۆن فریای بەشەكانی تری ژیان دەكەون؟ وتم هەر ئەوەندە نا، رۆژانە پێنج جاریش نوێژ و دەستنوێژیش هەڵدەگرین، ئەوكاتەی تریش كە دەمێنێتەوە بەشی زۆری بە فەیسبووك و تیكتۆك دەیبەینەسەر، ئەمە گوزەرانی خەڵكی باكووری گۆی زەوییە كە هێشتا ئێمە نیو بەقەد ئەوروپیەكان و ئەمەریكیەكان خۆشخۆر و خۆشژیان نین.
هەمزە دەمی كردەوە باسی ئەفریقامان بۆ بكات: لای ئێمە خواردن بە ژەم نییە، هەر كات هەبوو دەیخۆین، جاری وا هەیە لە رۆژێكدا هیچ ناخۆین، هەندێك جاریش دوو رۆژ جارێك هیچ ناخۆین، لە رۆژێكدا پێنج جاریش نوێژ ناكەین، بەڵام مسوڵمان و خواشمان خۆشدەوێت، جا لێرەدا سیحری نان و نان پەیداكردن دێتە ئاراوە كە بۆ هەندێك مرۆڤی سەرزەمین چەند قورسە و ئەستەمە، بۆ هەندێكی دیکە چەند ئاسان و سانایە، بۆ هەندێكی ئەوەندە زۆرە نازانن كوێی پێ چەور بكەن، بۆ حەمزە و جۆزیف لە قوڕگی شێردایە، بەڵام نانی حەڵاڵ لە هیچ كات و شوێنێكدا بە ئاسانی پەیدا نەكراوە و ناشكرێت، بۆیە لای ئێمەش وەك خەڵكانی باشووری سەرزەمین، سەدان جۆر ناو و ناتۆرەمان بۆ نان داناوە، ئەگەر بێتو پێشگری (نانی……) لەبەردەم ئەم وشانە دابنێین، ئەوسا دەردەكەوێت كە نان چۆن بەدەست دێت واتە (نانی گەنم، جۆ، كەپەك، زەڕات، پرپۆڵە، سپی، بۆر، قوڕگی شێر، حەڵاڵ، حەرام، بازوو، عەقڵ، زمان، ناوگەڵ، قەزاوەت، سێبەر، شەڕ، پرسە، شایی، درۆزن، فێڵ، عارەق، ترس، شەرم، خەجاڵەتی، جاشایەتی، خیانەت، راپۆرت، فیتنەیی، دووفاقیی…….نانێكیش هەیە پێی دەڵێن (نانە درۆزنە) تەنها كرێكارەكان دەیزانن، نانە چەورەش تەنها منداڵەكان.
جیاوازیی ئەم نووسینە لەوەدایە، كە پێش ئەم گۆشەیە ملیاران خەڵك لەسەر نان قسەیان کردووە، ملیاران مرۆڤی تریش باسیان لێكردووە و وتار و شیعر و گۆشە و سیناریۆ و سەمفۆنیا و فیلمیان لەسەر نان كردووە، نان سەرکردایەتی شۆڕشی برسییەكانی كردووە، رژێمە دیكتاتۆریەكانی رووخاندوە، بەڵام باوەڕ ناكەم لە هیچ زمان و لای هیچ میللەتێك ئەوەندە ناوەڕۆكی قوڵ و پڕ مانا و گشتگیر بۆ نان دانرابێت، یان ناو، نازناو و ناتۆرەیان بۆ نان هەبێت، من دەڵێم سەدان تۆ بڵێ هەزاران مانامان بۆ نان ھەیە! بۆچی؟ چونکە ئێمە تەنھا بە جوگرافیا باکووریین!
ئەمەش لە سێگۆشەی خڕ دەچێت.
خ.غ
