مهودا میدیا-
لەگەڵ نزیکبوونەوەی شەڕی ئێران لە مانگی دووەمدا، بازاڕە داراییە جیهانییەکان هێمنیی رێژەیی خۆیان لەدەست دەدەن، ئەمەش لە کاتێکدایە کە ترسی پەرەسەندنی ململانێکان و کاریگەرییە ئابوورییە درێژخایەنەکانی ئەگەری هەیە.
بەپێی راپۆرتێک کە لەلایەن بلومبێرگ نیوزەوە بڵاوکراوەتەوە، ئەم بەرزبوونەوەی دڵەڕاوکێیە تەنیا لە وەبەرهێنەراندا سنووردار نییە، هەروەها کاریگەری لەسەر رێکخەران هەیە، کە رووبەڕووی تاقیکردنەوەیەکی نوێ بوونەتەوە بۆ توانای بەڕێوەبردنی مەترسییەکان.
دوای ماوەیەکی کورت لە سەقامگیری، پێدەچێت وەبەرهێنەران مەترسییەکانی پەیوەست بە شەڕەکە هەڵدەسەنگێننەوە. نرخی پشک و بۆندەکان لە یەک کاتدا دابەزینیان بەخۆوە بینیوە و پێوەرەکانی جیهانی MSCI زیاتر لە 5% دابەزیوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ فراوانبوونی مەودای نیگەرانییەکان.
لەلایەکی دیکەوە، پێوەرەکانی ناجێگیری VIX ی بۆرد ئۆپشنی شیکاگۆ کە بە “پێوەری ترس” ناسراوە، گەیشتە بەرزترین ئاست لەو کاتەوەی ئەمهریکا نزیکەی ساڵێک لەمەوبەر باجەکانی رۆژی ڕزگاریی راگەیاند، ئەمەش رەنگدانەوەی زیادبوونی گرژییە لە بازاڕە داراییەکان.
مەترسییە زیادەکان دیمەنی ئابووری ئاڵۆزتر دەکەن، شەڕێک لە ئێراندا رووداوێکی گۆشەگیر نییە، بەڵکو لێکتێگەیشتنی فشارەکانی دیکەیە، هاوکاتە لەگەڵ نادڵنیایی لە دەوروبەری کاریگەرییەکانی زیرەکی دەستکرد لەسەر ئابووری، قووڵبوونەوەی کێشەکان لە کەرتی قەرزی تایبەت و پرسیارەکان سەبارەت بە بەردەوامیی رێڕەوی دارایی حکومەتی ئەمهریکا.
بەپێی هەواڵێکی بلومبێرگ نیوز، ئەم لێکتێگەیشتنەی مەترسییەکان، ژماردنی هەموو سیناریۆ ئەگەرییەکان یان هەڵسەنگاندنی وردی ئەگەرەکانیان قورس دەکات، لەکاتێکدا سەرسوڕمانەکان وەک هۆکارێکی گرنگ دەمێننەوە کە دەتوانێت ببێتە هۆی گێژاوی لەناکاوی بازاڕ.
وانەکان لە قەیرانی ساڵی 2008… ئایا پشتگوێ خران؟
سیستەمی دارایی جیهانی دەکرا لە دۆخێکی باشتردا بوایە ئەگەر داڕێژەرانی سیاسەت وانەکانی قەیرانی گرێبەستی خانووبەرەی ساب پرایم لە ساڵی 2008 فێربووبا، کە بووە هۆی لەدەستدانی ملیۆنان هەلی کار و زیاتر لە یەک تریلیۆن دۆلار لە بەرهەمی ئابووری ساڵانەی سڕییەوە.
ع
